Meer ruimte voor de hei van het Meerven

Dit bericht staat in het archief van de website. Onderstaand bericht is meer dan twee weken geleden gepubliceerd.

Misschien is het u al opgevallen: op de heide rondom het Diepe Meerven bij Heeze, onderdeel van het Natura 2000-gebied ‘Leenderbos, Groote heide en De Plateaux’, loopt sinds dit jaar een schaapskudde rond. De 250 Kempische heideschapen worden gehoed door herder Luc Teeuwen, bijgestaan door zijn hond Tess. Dit schapenras hoort van oudsher op onze heideterreinen thuis, en niet alleen omdat het zo’n romantisch gezicht is.

Cultuurlandschap

De uitgestrekte Nederlandse heideterreinen behoren tot een eeuwenoud cultuurlandschap. Ze zijn ontstaan toen in de Middeleeuwen bos werd gekapt en in het open terrein vervolgens plaggen werden gewonnen en schapen werden gehoed. Iedere avond werden de schapen naar de potstal gebracht, waar hun uitwerpselen met de plaggen werden vermengd om als bemesting op de akkers aan te brengen.
Door de verplaatsing van de schapen naar de potstal en tegelijk de winning van plaggen, werden voedingsstoffen afgevoerd, waardoor de bodem steeds armer werd. Alleen gespecialiseerde, langzaam groeiende planten, zoals struikhei en – op vochtiger delen – dophei, konden er nog groeien. Op sommige plaatsen bevatte het zand zo weinig voedingsstoffen, dat er niets meer kon groeien en de wind ermee aan de haal kon gaan: er ontstonden stuifzanden. Veel planten- en diersoorten vonden door de eeuwen heen een plekje in dit afwisselende landschap, waardoor het belangrijke natuurwaarden herbergt.
Dit eeuwenoude landgebruik kwam aan het einde van de 19e eeuw plotseling ten einde toen goedkope wol vanuit het buitenland werd geïmporteerd en kunstmest zijn intrede deed. De nutteloos geworden heideterreinen werden grootschalig aangeplant met grove den, waarvan het hout in de Zuid-Limburgse mijnen van pas kwam. Alleen op de meest zure gronden bleef de heide bestaan.

Beheer

In de definitie van ‘cultuurlandschap’ ligt besloten dat het landschap verdwijnt wanneer beheer achterwege blijft. Als je de heide met rust laat, ontstaat er op den duur bos. Ook grassen als pijpenstrootje en bochtige smele brengen de heide in de verdrukking. De hoge stikstofdepositie in Nederland, veroorzaakt door industrie, landbouw en verkeer, zorgt door aanvoer van voedingsstoffen voor een versnelling van dit proces.
Om de heide open te houden, is beheer dus noodzakelijk. De schaapskudde die nu op het Meerven rondloopt, zorgt, door aan de grassen en boompjes te vreten, voor meer ruimte voor de heidestruiken en creëert structuur. Om ophoping van voedingsstoffen tegen te gaan, zullen later dit jaar sterk vergraste delen worden ‘gechopperd’; een methode waarbij de vegetatie machinaal samen met de bovenste humuslaag wordt verwijderd. Andere stukken worden gemaaid om het aanbod van verschillende vegetatietypen en ontwikkelingsstadia te vergroten.

Samenwerking

Deze herstelmaatregelen vinden plaats dankzij de subsidieregeling Natuur Noord-Brabant §2 Natura 2000/PAS. Via deze regeling zijn gelden beschikbaar om de invloed van stikstofdepositie in natuurterreinen tegen te gaan. Het Meerven is eigendom van de gemeente Heeze-Leende, die het beheer in handen heeft gegeven van Bureau van Nierop. Samen proberen we hier stap voor stap het Brabantse cultuurlandschap in oude glorie te herstellen. Voor vragen kunt u contact opnemen met Gabriëlle Jager van Bureau van Nierop (gabrielle@bureauvannierop.nl) of Mike Stoffels van de gemeente Heeze-Leende (m.stoffels@heeze-leende.nl).

Pagina opties